Hội chứng loạn trương lực

Người viết trieuuyen CN, 05/07/2015 - 09:12

Đơn vị rối loạn vận động - khoa thần kinh Bệnh viện ĐHYD TP.HCM đã ứng dụng có hiệu quả botulinum toxin A trong điều trị một số bệnh khác nhau như co thắt nửa mặt, co thắt mi mắt, loạn trương lực hàm - miệng, loạn trương lực cổ (vẹo cổ co thắt), loạn trương lực tay khi viết, loạn trương lực phát âm, loạn trương lực nhiều ổ, liệt cứng sau đột quỵ và đau đầu migraine mạn tính kháng trị. 

Nguyên nhân

Theo BS. Lê Minh và BS. Trần Ngọc Tài, chuyên gia thần kinh, hội chứng loạn trương lực (LTL) là một thể rối loạn vận động do nguyên nhân thần kinh, biểu hiện bằng tình trạng co cơ gần như liên tục hoặc bằng các động tác lặp đi lặp lại ngoài ý muốn và dẫn đến các kiểu xoắn vận hay các tư thế và dáng bộ bất thường của một vùng hay nhiều vùng khác nhau của cơ thể. LTL đứng hàng thứ ba về số bệnh nhân mắc bệnh trong nhóm bệnh rối loạn vận động (sau bệnh Parkinson và bệnh run).    Về nguyên nhân, LTL nguyên phát gây ra bởi bệnh của hệ thần kinh trung ương khởi phát từ các hạch nền (các nhân xám trong não). LTL thứ phát xảy ra do một số các nguyên nhân được xác định như: các yếu tố liên quan đến sinh đẻ, tác dụng phụ của thuốc, nhất là các thuốc an thần, nhiễm độc, di chứng bại não, di chứng viêm não hay viêm màng não, di chứng chấn thương sọ não, đột quỵ, bệnh thần kinh (bệnh Wilson, bệnh Segawa…). LTL có thể do các bệnh lý di truyền. Trường hợp không tìm thấy nguyên nhân được gọi là LTL vô căn.  

Phân loại LTL   

LTL được phân loại căn cứ theo: các đặc điểm lâm sàng như tuổi phát bệnh, vùng cơ thể bị, bản chất các triệu chứng, và các đặc điểm phối hợp; nguyên nhân (bao gồm các thay đổi hoặc tổn thương của hệ thần kinh và tính di truyền). Các thầy thuốc sử dụng cách phân loại này để hướng dẫn cho chẩn đoán và điều trị.   

Các loại LTL căn cứ trên các vùng cơ thể bị ảnh hưởng bao gồm:

- LTL toàn thể ảnh hưởng đến đa số các vùng hay toàn bộ cơ thể.

- LTL khu trú hay cục bộ giới hạn ở một vùng của cơ thể: co thắt mi mắt (co cơ vùng mắt làm hai mắt thường xuyên bị nhắm lại, khó mở), LTL hàm - miệng (co cơ vùng hàm miệng gây cử động bất thường vùng này), LTL cổ (co cơ vùng cổ tạo tư thế cổ bất thường như vẹo cổ, gập hay ngửa cổ…), LTL bàn tay người viết (viết khó khăn dù các động tác khác của tay có thể bình thường), LTL phát âm (phát âm khó khăn, ngắt quãng dù khám tai mũi họng bình thường), LTL nhiều vùng ảnh hưởng tới 2 hay nhiều vùng xa nhau và không liên quan với nhau của cơ thể, LTL từng đoạn ảnh hưởng tới 2 hay nhiều vùng kế tiếp nhau của cơ thể, LTL nửa người ảnh hưởng đến một tay và một chân cùng bên của cơ thể, thí dụ gặp sau đột quỵ.   

Điều trị

Cho đến nay, chưa có phương pháp điều trị chữa khỏi chứng LTL. Bước đầu tiên để điều trị thành công LTL là phải xác định được nguyên nhân. Nếu tìm được nguyên nhân gây raLTL, điều trị nguyên nhân sẽ giúp giảm triệu chứng bệnh. Ví dụ: hội chứng Segawa đáp ứng rất tốt với Levodopa, bệnh Wilson điều trị tốt sẽ cải thiện LTL do bệnh này gây ra. Ngoài việc điều trị nguyên nhân, điều trị triệu chứng LTL sẽ hỗ trợ cải thiện tình trạng bệnh nhân, làm thuyên giảm sự tàn phế và tăng cường chất lượng sống của người bệnh (kể cả LTL vô căn hoặc có nguyên nhân). Có ba phương pháp chính điều trị LTL:   

- Thuốc uống: một số thuốc uống có thể có hiệu quả ở bệnh nhân LTL như: trihexyphenidyl, levodopa, thuốc đồng vận dopamin, baclofen, clonazepam… Tuy nhiên, hiệu quả thường thấp và tùy theo từng bệnh nhân cụ thể. Các thuốc này thường có tác dụng phụ nên khi điều trị cần có sự theo dõi kỹ của các bác sĩ. 

 - Botulinum toxin là độc tố của vi trùng Clostridium botulinum và có tác dụng gây liệt cơ. Botulinum toxin đã được áp dụng lần đầu tiên tại Mỹ trong cuối thập niên 80 của thế kỷ XX để điều trị một số bệnh của cơ mắt và từ đó đến nay đã ngày càng được ứng dụng mở rộng cho nhiều loại bệnh LTL khác nhau. Các nghiên cứu ứng dụng botulinum toxin trong điều trị LTL đã cho thấy là nhóm thuốc này có hiệu quả hơn hẳn các thuốc uống đã được dùng xưa nay cho nhóm bệnh này. Hơn thế nữa, botulinum toxin cũng là phương tiện điều trị an toàn một khi được thực hiện bởi các bác sĩ chuyên khoa về rối loạn vận động. Botulinum toxin A là loại thuốc điều trị thông dụng trên thế giới và ở VN và có tên biệt dược được biết rộng rãi là Dysport, Botox và Xeomin. Botulinum toxin B có tên biệt dược là Myobloc và Neurobloc.  

 - Phẫu thuật: được chỉ định cho những trường hợp nặng không đáp ứng với điều trị thuốc. Các loại phẫu thuật có liên quan gồm cắt cơ bị ảnh hưởng, cắt dây thần kinh, phẫu thuật đốt nhân não hoặc kích thích não sâu. Hiện nay, phương pháp phẫu thuật kích thích não sâu đã được ứng dụng thành công ở VN trong điều trị một số trường hợp LTL toàn thể không đáp ứng với thuốc. 

http://www.khoahocphothong.com.vn