Bốn trụ cột lớn cần đổi mới, ba đột phá cần tập trung và năm lưu ý cần rà soát

Người viết trieuuyen T6, 12/01/2018 - 09:12

Đó là một trong những nội dung trọng tâm được Thủ tướng nhấn mạnh tại Hội nghị tổng kết hoạt động Khoa học & Công nghệ (KH&CN) năm 2017 và triển khai phương hướng, nhiệm vụ năm 2018 do Bộ KH&CN tổ chức ngày 9/1/2017 tại Hà Nội.

Tham dự Hội nghị có Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Xuân Phúc, Phó Thủ tướng Vũ Đức Đam, đại diện Lãnh đạo các cơ quan của Đảng, Quốc hội, các Bộ, ban, ngành Trung ương; Lãnh đạo UBND một số tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương và Lãnh đạo 63 Sở KH&CN trong cả nước

Đây là dịp để đánh giá các kết quả đã đạt được trong năm 2017, cũng như trao đổi, thảo luận để đưa ra các giải pháp triển khai hiệu quả nhiệm vụ được Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ giao ngay từ những ngày đầu, tháng đầu của năm 2018.

Theo Thủ tướng, các hoạt động KH&CN trong năm qua có nhiều tiến bộ. Tinh thần quốc gia khởi nghiệp phát triển và lan tỏa mạnh mẽ. Hệ sinh thái khởi nghiệp sáng tạo đã phát triển rộng khắp với nhiều không gian làm việc chung, quỹ đầu tư mạo hiểm, tổ chức kết nối hỗ trợ khởi nghiệp. Đến nay, có hơn 900 dự án khởi nghiệp được ươm tạo với 300 sản phẩm khởi nghiệp đã được kết nối đến với cộng đồng và các quỹ đầu tư. Số lượng các doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo tăng nhanh với hơn 3.000 doanh nghiệp; hoàn thiện mạng truyền thông di động 4G, phát triển xa lộ thông tin; phát triển Hệ tri thức Việt số hoá kết nối, chia sẻ hệ dữ liệu mở. Tuy nhiên, Thủ tướng cũng chỉ ra một số mặt tồn tại, bất cập như thị trường KH&CN phát triển còn chậm. Kết quả nghiên cứu khoa học và phát triển công nghệ chưa được ứng dụng nhiều trong sản xuất, kinh doanh; chưa có nhiều sản phẩm KH&CN được thương mại hóa.

Tuy nhiên, việc phát triển KH&CN chưa thực sự gắn với yêu cầu phát triển kinh tế-xã hội. Doanh nghiệp chưa trở thành trung tâm của hệ thống đổi mới sáng tạo quốc gia. Chưa huy động được nhiều nguồn lực xã hội đầu tư cho hoạt động  KH&CN. Cơ chế tài chính còn bất hợp lý, ràng buộc sự phát triển. Việc chuyển đổi sang cơ chế tự chủ của tổ chức KH&CN công lập vẫn còn lúng túng.

Phát biểu chỉ đạo Hội nghị, Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc đã chỉ đạo cần đổi mới,  tạo sự đột phá và lưu ý rà soát một số nội dung quan trọng để triển khai hiệu quả nhiệm vụ KH&CN trong năm 2018, cụ thể:

- Bốn trụ cột chính cần đổi mới: (1) KH&CN phải góp phần chuyển đổi mô hình tăng trưởng kinh tế, nhất là những mô hình hiện có năng suất thấp trong sản xuất nông nghiệp ở Việt Nam; (2) Thúc đẩy đổi mới sáng tạo mạnh mẽ hơn nữa khi số lượng doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo còn ít. Phong trào khởi nghiệp sáng tạo mới bước đầu, chỉ tập trung ở đô thị lớn; (3) Tập trung phục vụ doanh nghiệp ứng dụng và đổi mới công nghệ; (4) KH&CN phải góp phần nâng cao năng suất, chất lượng lao động, hiệu quả sản xuất kinh doanh của nền kinh tế.

- Ba đột phá cần tập trung, đó là: (1) Về thể chế, chính sách, cần xóa bỏ tư duy hành chính hóa, quy hoạch hóa KH&CN và tư duy thành lập mới tổ chức KH&CN phải theo quy hoạch…;  (2) Cần đổi mới về phương thức đầu tư, cơ chế đặt hàng cho KH&CN; (3) Cần tập trung đầu tư nghiên cứu ứng dụng công nghệ hoặc nghiên cứu cơ bản định hướng ứng dụng mà Việt Nam đang cần. Phải huy động đầu tư của xã hội, chủ yếu từ doanh nghiệp, thông qua các quỹ KH&CN quốc tế, để có tỉ lệ đầu tư cho KH&CN cao hơn. Theo đó, đổi mới chính sách sử dụng và trọng dụng cán bộ KH&CN, trong đó quan tâm đến 3 đối tượng chính là các nhà khoa học đầu ngành, nhà khoa học được giao chủ trì các nhiệm vụ quan trọng của quốc gia và các nhà khoa học trẻ tài năng

- Năm lưu ý cần rà soát, triển khai hiệu quả. Cụ thể: (1) Chủ động phát triển cơ sở hạ tầng KH&CN theo hướng hiện đại, đồng bộ, trong đó có các khu công nghệ cao phải làm thành công trong năm 2018 và các năm tiếp theo để bắt nhịp cuộc cách mạng công nghệ 4.0; (2) Quan tâm triển khai vùng kinh tế trọng điểm dựa vào KH&CN, đặc biệt các vùng có lợi thế phát triển các sản phẩm nông nghiệp; (3) KH&CN phải gắn với yêu cầu của hội nhập quốc tế và thích ứng với nền kinh tế trí thức của thế giới; (4) Bảo đảm tính bền vững trong hoạch định phát triển KH&CN, lộ trình, bước đi, giao trách nhiệm cho các bộ, ngành, địa phương rõ hơn các nhiệm vụ cụ thể về KH&CN; (5) Cần xây dựng một đội ngủ cán bộ KHCN có phẩm chất đạo đức trong sạch, vững mạnh cả về nhân lực lẫn trí lực…

Cũng trong khuôn khổ Hội nghị, thay mặt lãnh đạo Đảng, Nhà nước, Thủ tướng đã trao Huân chương Độc lập hạng Nhất cho nguyên Bộ trưởng Bộ KH&CN Hoàng Văn Phong; Huân chương Độc lập hạng Ba cho nguyên Bộ trưởng Bộ KH&CN Nguyễn Quân và  Phó Thủ tướng Vũ Đức Đam; Trao Huân chương Lao động các hạng cho các cán bộ, lãnh đạo của Bộ KH&CN.

Triệu Uyên